Human Security  Act: Pansiil sa Bayan
ni Romulo Baquiran Jr.

 
Reyna ng panlilinlang

Itim ang buto at nunal:

Ang bansot
 sa Malakanyang

Siyang bumansot sa bayan.

 
Iniluklok siya ng tao

Pamalit sa
abusado

Pero lalong manloloko

Dusa'ng laksang
Filipino.

Bullshit na administreyshon

Balik Amerikaniseyshon

Ingles sa komyunikeyshon

Para sa
 globaliseyshon.

 
May Ermitang
alipores:

At Palparang matadores

Si Esperong
nang-aares

At bulaang Bert Gonzales!

 
Demonstrador hinaharang

Dinukot Empeño't Cadapan

Mga journalist, pinatay!

Gloria, berdugo ng bayan.

 
Merong anti-terrorism bill

Para sa karapatang sibil

Pero wag kayo: pansiil!

Sa demokrasya'y panlibing.

 
Huwag na tayong palinlang

Sa itim ang buto't nunal:

Ang bansot sa
Malakanyang

Ang bumabansot sa bayan.

[Si Romulo P. Baquiran. Jr. ay guro ng malikhaing pagsulat sa Departamento ng Filipino, Kolehiyo ng Arte at Literatura, UP Diliman, Lungsod Quezon.]

HSA at PULA
ni Rolando B. Tolentino

Pula ang mga langgam, na ang kwento’y walang patid na nagsisikap sa panahon ng tag-init nang may makain ang puluton sa tag-ulan.  Pula ang bandila’y wumawagayway sa martsa ng kilusang masa.  Pula ang atas sa mga aktibista, mapanganib sa estado kaya pinapaslang o sapilitang winawala.  Pula ang dugong umaagos sa mga utak na pinasabog, bumubulwak na parang fountain sa bagong taon hanggang sa paisa-isang patak ang mamumuo sa natungap na ulo at lupa.  Pula ang kulay ng dugo at ng bagong bukangliwayway, ng nagkakaisang hanay ng kilusang masa, kung bakit masasabing mas malapot ang dugo kaysa sa tubig na siyang nagbibigkis sa ating lahat.  Pula ang kulay ng rebolusyon—masindak, nag-aalab, naghuhumiyaw sa gabing mapanglaw na nagtatago ng eksena ng malawakang paghihikahos at pandarambong.  Pula ang pag-ibig kaya nananatiling nagkakaisa kahit na dinarambong, pinapaslang at dinudukot sa kalagitnaan ng gabi o sa tanghaling tapat.  Minamarkahan ang pula dahil ang pula ay nananatili, lumalawak, lumalalim.  Isang bagong kamaong bakal ang siyang layon ng Human Security Law para durugin ang pula.  Paano dudurugin ang kalat-kalat na nagsisikap na langgam, matutukoy kaya ang mga repositoryo ng kanilang pagsisikap?  Paano dudurugin ang pulang aktibista nang hindi ito napaparami sa bawat bigwas at panunupil?  Pula ang kulay ng pag-ibig, at ang pag-ibig sa bayan, pati na ang pag-aalay ng buhay para sa kanyang adhikain, ay kailanman, hindi mayayanig sa mga gabing mapanglaw o sa tanghaling tapat.  Ito ang kabawasan na hindi makakapigil sa pula, na makakapagparami sa pula.  Na ang pula ay hindi lamang isang kulay, hayop o tao, kundi lampas-lampas pa.  Walang bakal na kamao ang makakadurog.  Pula ang puso, pula ang pag-ibig, pula ang rebolusyon, pula ang nagkakaisang hanay.
 
[Si Rolando B. Tolentino ay tagapangulo ng Contend-UP (Congress of Teachers and Educators for Nationalism and Democracry).  profesor sa University of the Philippines film Institute, siya ay skolar ng panitikan, kulturang popular, pelikula at media ng Pilipinas.]

 
Haibun sa Kawalang Pakialam
ni Reuel Aguila
 
Bumabaha ang bangketa sa daloy ng tao, ragasa ng sasakyan at nangaglutang na ingay at amoy. Tuwina, ganito ang salaysay ng buhay sa lunsod. Laging nagmamadali ang lahat. Tinutugis ang trabaho, negosyo, pag-aaral, o anumang sila lang ang nakakaalam. Umaangal sa hirap ng buhay ngunit sige lang nang sige lang.
 
Naghambalang sa bangketa ang mga kinamanhirang balita: mahigit 800 na ang dinukot na aktibista, tumaas na naman ang presyo ng gasolina, may dayaan na naman sa gobyerno, may demolisyon na naman, walang patid ang krimen, walang humpay ang eskandalo sa mga artista’t politiko, ayan na ang Human Security Act na kikitil sa ating pagkatao. Ngunit patuloy lang ang pagbaha ng bangketa sa daloy ng tao; patungo sa kung saan, ni sila’y di alam.
 
Daga sa basurahan
Pataba nang pataba
Ahas sa Malacaňang
Pasiba nang pasiba
 
[Guro ng Malikhaing Pagsulat sa Unibersidad ng Pilipinas, Diliman. Premyadong makata, mandudula, mananaysay. May-akda ng mga librong Ligalig at Iba Pang mga Dula; Amplaya, Bonsai ATBP; Magdaragat ng Pag-ibig at iba pang tula ng Pagnanasa. Kinatawan ng Pilipinas sa International Writing Program, 1983. Headwriter ng pantelebisyong serye na Bayani.]
 
 
 
Tayo ay Tama,
ang Tama  ay  tayo
                      ni Frankie del Rosario 
 
Ang gubyernong ito,
Hindi ba't angkop lang na ihambing
Sa isang hunyango't halimaw na itim?
Nagbabagong anyo upang itago ang krimen.
Nagbabalat-kayong salarin!
 
Sa ilalim ni Gloria nagpapatuloy ang diktadura
CPR,P.P1017, EO 464 at Oplan Bantay-Laya
Ang mga progresibo'y binansagang terorista
Sa Human Security Act na Amerika ang bumabandila,
--Terorismo ang tawag sa hangaring lumaya.
 
Habang patuloy na dinidelubyo sa gutom at kahirapan,
Ang baya'y pinagpipiyesta sa isang People's Champ.
Habang pag-akyat sa Mt.Everest ng mga abenturero’y inaabangan,
Pinepeste ng mga halimaw ang mga magsasaka sa kanayunan
---Torture, Masaker at kahirapan ang dinulot sa mamamayan.
 
At lantaran pa tayong niloloko
Ng gubyernong  kumikilala raw sa karapatang-pantao
Sa mga paglabag, PNP at AFP ang numero uno
Katotohanang hindi maikakaila
Maghugas man ng kamay ang mga may sala.
 
Ang pambubusabos bang ito ay hahayaan?
Ang panlilinlang ba ay papayagan?
 
Tunay na ang bayang ito'y malaon ng dinayukdok
 Kahit ang buhay man ay binubulok!
 Humahalakhak lang ang mga diyos-diyusang hangal
Sadyang bulag at bingi sa mataimtim na dasal.
 
Saan ka tatakbo?
Saan ka magtatago?
Maglalakas loob ka bang iimik
Sa kamay na bakal nilang pagpapatahimik?
 
Ang manahimik nga ba'y makatwirang gawin?
 
Sa terorismong ang may pakana ay sila rin.
Kung dahas ang isinusukli sa bawat daing,
Sandata rin itong sa ati'y magpapatalim
Lalagutin ang mabagsik na asal ng mga berdugo
Tayo ay tama! Tayo ay tama! Ang tama ay tayo.
Ang mangatwira't lumaban ay hindi TERORISMO!
 
 
[Si Frankie del Rosario, 24 taong gulang ay kasalukuyang tagapagsalita ng Bagong Alyansang Makabayan-SMR. Apat na taon din siyang naging tagapagsalita ng Bayan-sa Gitnang Silangang Mindanao na nakabase sa Cotabato City at Maguindanao.]
 
 
Silang nakasilip mula sa kuwadro
ni Maricristh Magaling
 
 
Nagkakagulo ang mundo
 
sa pangyayari sa mga kuwadro -
 
iba-ibang laki,kulay, tagal
 
at pagkakayari'y dumadami
 
sa bahaging iyon ng Dagat Pasipiko.
 
Inookupa nito ang mga espasyo
 
sa kabahayan, simbahan,plasa:
 
mula sa liblib na mga lugar
 
hanggang sa mga munisipyo,
 
distrito at kapitolyo.
 
Hindi naglaon, makikita na rin
 
ang mga ito sa mga tarangkarahan
 
ng mga detatsment,kampo-militar,
 
Mataas na Hukuman at palasyo
 
ng pambansang pamahalaan.
Nababahala ang internasyunal
 
na komunidad sa penomenon.
 
At habang nagdadagsaan silang
 
naghahanap sa kani-kanilang ina,
 
ama, anak,kapatid at asawa
 
ay hindi mapigilang magtanong
 
ng mga ordinaryong mamamayan
 
sa bahaging iyon ng Dagat Pasipiko.
 
Ang tanong: nasaan  silang   nakasilip
 
Mula sa kuwadro?
 
[Tagapagsaliksik ng Ecumenical Institute for Labor Education and Research Inc. (Eiler Inc.) si Maricristh Magaling. Gradweyt siya ng malikhaing pagsulat sa Unibersidad ng Pilipinas, Diliman.]

 
SUNUGIN ANG LULUKOB NA  TABING NG DILIM
                 ni Alexander Martin Remollino
 

Nag-aabang na lamang sa pagtugtog ng orasan
ang dambuhalang tabing ng karimlan.
Nakaamba nang lumukob
ang mahabang gabi sa ating bayan.
Sa gabing ito'y mahigpit na ipagbabawal
ang gumising,
ang dumilat kahit na sansaglit.
Ngunit sa gabing iyon ng ating bayan,
kasalanan ang pumikit --
sapagkat kayraming matutulog
na hindi na magigising,
hindi na magigising kailanman.
Kaya't ihanda ang lahat nating kasangkapan --
sulo man iyan o kandila o maging pospo man --
at ating sindihan ang isang dambuhalang apoy
na susunog,
susunog sa lulukob na tabing ng dilim.
 
[Si Alexander Martin Remollino ay regular na nagsusulat ng mga artikulo sa bulatlat.com  kasapi siya ng mga grupong  Artists for the Removal of Gloria (ARREST GLORIA) at kilometer 64.]
 
 
 
Hamon sa Makata
       ni Noel Sales Barcelona
 
1.
 
Isumpit mo, makata
Ang iyong tula sa hangin –
 
Parang palaso,
Sa lupang may bahid ng dugo
Iyong patamain.
 
Huwag pabayaang salakabin
ng mga palalo
Ang iyong talino.
 
Kapag itinanikala –
Patuluan ng luha at dugo
Hayaang kalawangin hanggang mapugto.
 
2.
 
Gisingin sa mga sigaw ng iyong berso
ang tulog na mga puso.
 
Hayaang pag-alabin ang apoy ng salita
Ang naidlip na espiritu ng tao.
 
Kapag ang binhing mapanghimagsik
Ng iyong pluma at pulso
Ay naitanim nang malalim sa utak at puso ng tao –
 
Daig ang daluyong ng alon
Ang paglaban ng tao.
 
3.
 
Hayo ka,
ikaw na niyapos ng ganda at talisik ng berso:
 
Papag-alabin mo ang apoy
sa puso at espiritu ng tao.
 
Huwag katakutan ang pilantik
Ng kamao at bisig ng panginoon:
 
Sapagkat wala silang lakas
Kapag ang sanglaksang alipin ang nagbangon!
 

 
Ang Disipulo ng Takot
                ni Rommel Rodriguez
 
 
Aba Ginang Gloria
napupuno ka ng pantasya
ang kapangyarihan ng takot
ay sumasaiyo,
bukod mong tinutugis
ang mga palaban
habang patuloy kang
nagsasaboy ng kasamaan.
 
Aba Ginang Gloria
di ka na nahiya
sa batas na iyong nilikha,
panakip-butas
pakanang gasgas
kunwari’y sa kapayapaan,
katahimikan ang hangad.
 
Aba Ginang Gloria
bakit hindi tumingin sa salamin?
Tanungin ang sarili, saka bigkasin:
 
”Salamin, salamin,
Salamin sa Malacanang,
Sino ang terorista’t
Nanliligalig sa bayan?”
 
Subalit ang salamin ay hindi tutugon
Dahil tukoy na ang sagot sa tanong.
 
Siya na nga.
 
[Nagsimulang magsulat si Rommel Rodriguez noong nasa kolehiyo.  Karamihan sa kanyang mga nasulat na tula at maikling kuwento ay sumusuri sa mga usaping panlipunan at mga napapanahong isyu tulad ng diaspora, pulitika ng pagkilos at pakikibaka.]

 
Pagluwas
ni Soliman Santos
 
Binabasag ng garalgal na ugong ng traysikel na sinasakyan ko ang katahimikan ng kahabaan ng daang San Pablo . Parang kumakaway ang mga dahon ng sasa sa magkabilang gilid ng kalsada. Ninanamnam ko ang hampas ng hangin sa mukha at ang tanawing dati'y karaniwan lang sa akin. Baka hindi na maulit. 
 
Sa ibabaw ng tuyong palaisdaan, di magkamayaw ang mga langay-langayan. Waring nagmamadali sa pagdagit ng mga isda dahil papalubog na ang araw. Parang ako. Minsan lang mauwi sa bayang sinilangan ay kumakaykay rin sa pagluwas. Sila, kumakaykay sa maiuuwing pagkain. Ako, kumakaykay dahil naging "peligroso" ang pananatili sa aming baryo.
 
Pareho rin ang aming kinatatakutan, ang mabihag o bulabugin ng putok.
 
Kampay ng ibon
palayo nang palayo
sa katubigan.
 
[Si Soliman Santos ay kasalukuyang editor ng kultura ng makabayang pahayagang Pinoy Weekly. Nasa unang taon siya ngayon ng kanyang MA sa malikhaing pagsulat sa UP Diliman.]

 
MUKHA NG TERORISMO
               ni Hermie Beltran
 
Hawak ang baril, nag-uutos ang sundalo:
“Nagkalat ngayon ang mga terorista.
Sila’y nasa bundok, bukid at siyudad.
Saan sila nagkukubli? Saan pumunta?
Sabihin at uubusin namin sila!”
 
Sagot ng mga tao:
“Nariyan lang sa kampo,
Nagto-torture ng mga aktibista.
Nariyan sa Senado,
Nagwawaldas ng pork barrel.
Nariyan sa Batasan,
Tinutulugan ang panukala
Para bumaba ang presyo ng gamot.
Nariyan sa Palasyo,
Dinadaya ang bilangan ng boto.”
 
Napikon ang sundalo
Palibhasa’y hindi alam
Ang mukha ng kalaban.
Ipinagtuturo ang baril
Sa kahit na siino:
“NPA, MILF, Abu Sayyaf kayo siguro, ano!”
Ang mga tao’y di  nasindak.
Noon pa ma’y alam na nila
Ang tunay na mukha ng terorista.
 
[Si Hermie Beltran ay may-akda ng BAYAMBANG (1991) at LEMLUNAY (2003), dalawang koleksiyon ng mga tula sa Filipino, Iloko at Ingles. Nag-aral siya ng peryodismo at panitikang Filipino sa U.P. Diliman. Dating kawaksing patnugot ng Diliman Review, pampanitikan at pambalitaang patnugot ng Philippine Collegian, at pangulo ng U.P. Writers' Club at U.P. Journalism Club. Dati rin siyang tagapangulo ng Pambansang Komite sa Panitikan ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining (NCCA), secretary-general ng Pambansang Unyon ng mga Manunulat (PANULAT) at pinuno ng Sektor ng Panitikan ng Concerned Artists of the Philippines (CAP). Siya ngayon ang patnugot ng ANI, dyornal pampanitikan ng Sentrong Pangkultura ng Pilipinas (CCP).]

Ang Bugtong na Ina ng mga  Terorista
ni Mykel Andrada
 
 
Ang anak ay nakaupo na,
Ang ina’y gumagapang pa.
 
Nang ang Ina’y makaupo na,
Ang mga anak ay pinagapang na!
 
Hindi hari, hindi pari,
Nagdadamit ng sari-sari.
 
Parang si Imelda, parang si Cory,
May anak na palalo’t maarte.
 
Dalawang bundok,
May holen sa tuktok.
 
Mukhang matambok,
May holen sa sulok.
 
Isang prutas,
Pito ang butas.
 
May higanteng nunal,
May pitong sungay.
 
Isda ko sa Mariveles,
Nasa loob ang kaliskis.
 
Isda ko sa Pasig,
Bilasa, balisa.
 
Heto na si Kaka,
Bubuka-bukaka.
 
Heto na ang reyna,
Nagmamaldita!
 
Heto na si Dong,
Bubulong-bulong.
 
Heto na ang batas,
Butas-butas.
 
Dumaan si Tarzan,
Nahiwa ang daan.
 
Dumaan si Mahal,
Sumikip ang daan.
 
Sinampal ko muna,
Bago ko inalok.
 
Sinasampal ka na,
Ba’t di ka pa lumahok?
 
[Si Michael Francis C. Andrada o Mykel ay nagtuturo ng panitikan, diskurso, malikhaing pagsulat at humanidades sa UP Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas. Dati siyang Kultura Editor ng Philippine Collegian at Pinoy Weekly. Nagsilbi rin siya noon bilang Vice-Chairperson ng UP Diliman Student Council. Mayroon siyang dalawang koleksiyon ng maikling kuwento, ang Apartment sa Dapitan at Sa Dulo ng mga Dalita . Ko-editor din siya ng Subverso: Mga Tula at Kuwento Laban sa Politikal na Pandarahas.]

Kung gaano karahas ang ating panahon
ni Richard Gappi
 
Mga mamamayan at artista ng daigdig:
 
Noon,
nang bumagsak ang bomba-
atomika sa Hiroshima, may
“isang anino na ibinakat ng araw
sa hagdan sa harapan ng isang gusali,
na inupuan ng pagal na mama
na-radiation ang katawan.” *
Humiwalay sa katawang tao
ang kanyang anino.
 
Ngayon,
nasaan sina
Sherlyn Cadapan
Karen Empeño
at mga tulad nilang
hinablot ng dilim?
Silang nagkakabit ng mga pulang parol
upang lumiwanag ang bawat bahay at buhay
ng mga nasa liblib na lugar…
 
Ni wala silang anino.
Nasaan ang kanilang katawang tao?
 
Mga mamamayan at artista ng daigdig:
 
Ganito karahas ang ating panahon –
pinapipili tayo
kung alin sa dalawang sungay
(noon o ngayon?)
ang hindi sagad-sagaran;
kung alin sa dalawang sungay
(noon o ngayon?)
ang mababaw lamang makasuwag
kung tumarak sa kaibuturan.
 
Ng ating katawang tao. Ng ating pagkatao.
Ng ating karapatang pantao na mabuhay sa mundo.
 
-halaw sa tulang “Hiroshima” ni Marra PL. Lanot na nalathala sa kanyang aklat na Witch’s Dance at iba pang tula sa Filipino at Español, pahina 114. Inilathala ng Anvil Publishing noong taong 2000.
 
[Taga-Angono, Rizal, si Richard R. Gappi ay nagtapos sa UP Diliman. Dati siyang manunulat at editor ng Philippine Collegian, editor in chief ng Manila  East Watch, at editor ngayon ng Artpaper: Impormasyon, Sining at Kultura.com. Bilang makata at manunulat, bahagi siya sa pagbuo ng UP Diksyonaryong Filipino, fellow sa pagtula sa 1996 UP National Writers Workshop, at nagwagi na sa patimpalak ng Komisyon sa Wikang Filipino. Sa ngayon, siya ang pangulo ng NEO-ANGONO Artists Collective; pangunahing tagapagtatag ng Grupo 3/7, isang samahan ng mga makata na nagdaraos ng palihan linggo-linggo; at tagapangasiwa ng Pambayang Opisina ng mga Sining, Kultura at Turismo sa bayan ng Angono.]

Paghahanda
ni Axel Pinpin

arkahan sa mga kalendaryo.
Ilagay sa reminder ng telepono,
Ikarga sa task ng PDA;
Ang wala ng mga ito—
Magbilang ng paatras sa mga daliri.
Tandaan; Mula Huloyo a-kinse,
Taong dos mil siyete;
Buburahin sa lupa ang terorismo!
 
Kaya't ang lahat ay maghanda.
Huwag maglakad nang nag-iisa.
Umuwi nang maaga.
Magdala ng anumang pagkakakilanlan.
Magpagupit atmag-ahit.
Magpa-manicure at pedicure.
Magpa-foot spa at derma.
Ang walang kakayanang gawin ang mga ito—
Magsapaniki at gawing araw ang gabi.
Tandaan: Mula Hulyo a-kinse,
 taong  dos mil siyete;
Lilipulin sa lupa ang kaaway ng batas!
 
Kaya't ang lahat ay maghanda.
Iwasang magdala ng anumang sumasabog;
Granada, atis, abokado, kamote;
Dinamita, C4, C2, Gatorade.
Iwasang magdala ng anumang pumuputok;
Armalite, M-14, MP-5, mp3, WMA.
Iwasang magdala ng anumang sumasambulat;
Bomba, Bulgar, Toro, Abante, Inquirer.
Ang sadyang hindi gumagamit ng mga ito—
Ni huwag magbibiro, ni huwag iimik.
Tandaan: Mula Hulyo a-kinse,
Taong dos mil siyete;
Didisarmahan ang lahat ng bandido!
 
Kaya't ang lahat ay maghanda.
Iwasan ang maging kahina-hinala
Dahil ipagbabawal ang maghinala!
Iwasan na ang maging kaduda-duda
Dahil ipagbabawal ang magduda!
Iwasan ang maging mareklamo
 
Dahil ipagbabawal ang pagrereklamo!
Ang sadyang makakati ang dila—
Basahin at bigkasin itong  aking tula !
Tandaan: Mula Hulyo a-kinse
Taong dos mil siyete;
Bibiguin natin ang Batas Kontra-Terorismo!
 
[Si Axel Pinpin ay fellow ng national writer’s workshop ng University of the Philippines. Noong 1999, pagkatapos ng workshop mas pinili niyang pumunta at makipamuhay sa mga magsasaka at doon ituloy ang kanyang pagsusulat. Kasama sina Aristedes Srmiento, Enrico Ilagan Ybanez at michael Masayes, Inaresto sila noong April 28, 2006 at inilabas lamang noong Mayo 1, 2006, matinding pisikal at mental toryur ang kanilang dinanas sa loob ng 58  oras ng kanilang pagkawala  sa kamay ng Philippine National police at Naval Security Forces. Hanggang sa ngayon ay tuloy pa rin ang paglikha ng mga tula ng pakikibaka si Axel  sa loob ng kulungan sa Camp Vicente Lim.]

[Want to submit your own work? Please call up Amado V. Hernandez Resource Center for more details at  4120909 or text 09158782830, or email avhrc_philippines@yahoo.com. You can also post poems by visiting the website and go to the section "Sampay Bakod".